De lage landen

Het mei-nummer van de lage landen had voor mij ook nog een aardige verrassing in petto: daaruit bleek dat bij Classiques Garnier zojuist de Franse vertaling van Mijn vriend André Gide van Jef Last verschenen was. Mon ami André Gide is mooi vertaald en zorgvuldig geannoteerd door de oud-hoogleraar Frans aan de Windsor Universiteit in Canada, Basil Kingstone.

Lage Landen Dorine Kouijzer

Dorien Kouijzer zal ook een recensie in het Frans schrijven op de site van les plats pays over deze gloednieuwe vertaling van dit hoogst interessante boek over de vriendschap van een Nederlandse letterkundige en een Franse Nobelprijswinnaar.

Ons Amsterdam

In het mei-nummer van Ons Amsterdam schrijft Janna Toepoel: “De avonturier, revolutionair, journalist, ruziemaker, schrijver, wereldburger en Amsterdammer Jef Last heeft een eminente biograaf gevonden.”

Ons Amsterdam over Jef Last

Iberisch eethuis

Marius van Melle en Maarten Hell schreven in Ons Amsterdam een interessant artikel over het Spaanse eethuis dat Jef Last tijdens de oorlog met zijn vriend Freek Mulders in Amsterdam had.

Last Ons Amsterdamt

Patrick Bassant

Lees hier de recensie van mijn biografie van Jef Last van Patrick Bassant, schrijver van de levendige roman De vlinder in de inktpot (2020) over de Spaanse Burgeroorlog, waarin Jef Last ook nog een rol speelt. Een hartelijke mailwisseling tussen ons volgde.

Twee interviews

Yvonne Scholten schreef voor de Stichting Spanje 1936-1939 een prachtige stuk: ‘Rudi Wester sleept je op boeiende wijze mee in het leven van Last – en daarmee ook in driekwart eeuw Nederlandse en internationale geschiedenis.’

St-Spanje-Last

Paul Hofman interviewde me voor de Gaykrant.

Gaykrant-Last

Jan de Boer

Jan de Boer, een Nederlands dichter die in Zuid-Frankrijk woont en getrouwd is met een Française van Spaanse afkomst, schreef een enthousiaste recensie, verweven met zijn eigen ervaringen. De recensie zal worden geplaatst in Civis Mundi, een tijdschrift voor intellectuele discussies over maatschappelijke vraagstukken.

Anton de Kom

Ingezonden brief in Het Parool van 3 maart:

Dat was een mooie recensie van Hans Renders over mijn biografie van Jef Last, Bestaat er een raarder leven dan het mijne? (Het Parool, 27 februari). Alleen wil ik één ding graag rechtzetten wat betreft de kwestie Anton de Kom en Jef Last.

Renders schrijft dat ik mijn vingers ‘kennelijk niet heb willen branden aan het verhaal dat Jef Last flink heeft meegeschreven aan Wij slaven van Suriname van Anton de Kom.’

Dat is niet juist. Ik maak heel duidelijk dat Last en De Kom als vrienden samen werkten aan de eerste versie van Wij slaven in 1931. Vervolgens heeft De Kom geheel alleen de tweede, en definitieve, versie geschreven, uitgegeven in 1934. Last heeft deze versie nooit gezien (alweer druk met andere zaken), vandaar dat hij dacht dat hij samen met De Kom de definitieve uitgave had geschreven.
Dat was een – zeer slordig – misverstand van de kant van Last. Hetzelfde concluderen ook de biografen van Anton de Kom.

Last en De Kom zijn vrienden gebleven. De Kom was medewerker van het illegale De Vonk, waarvan Last redacteur was, tot hij in 1944 in concentratiekampen belandde. Hij heeft het succes van zijn indrukwekkende Wij slaven van Suriname dus niet mee mogen maken.