Jef Last had wél de morele moed

Sterk stuk, Morele steun, mooie carrières’ van Daniela Hooghiemstra in VK (12 november), vooral over de misplaatste lof voor de Culturele Revolutie van Mao Zedong van enkele Nederlandse wetenschappers en filmers. Maar er was ook een Nederlandse sinoloog die wél zei dat er in het China van Mao ‘een inquisitie-terreur’ heerste: Jef Last (1898-1972), het onderwerp van mijn biografie die in april 2020 bij uitgeverij Prometheus verschijnt.

Last, die in 1957 aan de Universiteit van Hamburg cum laude promoveerde op de Chinese schrijver en filosoof Lu Hsün, had al in 1951 (!) in zijn toekomstroman De rode en de witte Lotus voorspeld dat Mao Zedong zou worden geëlimineerd en er een breuk zou ontstaan tussen Rusland en China. Tientallen boeken, met als hoogtepunt Vuurwerk achter de Chinese muur (1970), en artikelen schreef hij over China, alle gebaseerd op feiten en historische bronnen.

Hij trapte niet in de officiële propagandaleugens over de Culturele Revolutie, als ex-communist had hij die maar al te goed leren doorzien. Toen hij in 1963 even aan wal mocht in de havenstad Hsin Kang constateerde hij dat ‘er van de grote beloftes niets terecht gekomen was. Men wilde een grote sprong voorwaarts maken, en het liep uit op twee sprongetjes naar achter’. Nee, geen mooie carrière voor de sinoloog Jef Last. Wel morele moed om tegen de in Nederland heersende juichstemming over het China van Mao in te gaan, in woord en geschrift.

Vermeende of echte aanslag?

De mislukte aanslag op de Venezolaanse president Maduro gaf aanleiding tot twijfel en gespeculeer. Was het niet in scene gezet om een aanleiding te geven voor het uitschakelen van politieke tegenstanders? Dit riep herinneringen op aan een nog steeds niet opgehelderde episode uit het leven van François Mitterand. De redactie van EenVandaag nodigde me uit om die mysterieuze geschiedenis nog eens de revue te laten passeren.

Luister het fragment terug

Aanslag in Nice

Samen met terrorismedeskundige Daan Weggemans was ik op vrijdag 15 juli te gast bij EenVandaag om te proberen wat achtergrond te geven bij de afschuwelijke aanslag in Nice. Het is een uitzending in twee delen:
Lees verder

VN over sluiting Institut Français

Vrij Nederland vroeg me naar mijn mening over het sluiten van het Institut Français aan de Amsterdamse Vijzelgracht. Samen met Margot Dijkgraaf bespreek ik de afnemende belangstelling voor de Franse taal en cultuur.

Lees het terug op vn.nl.

Vrijheid, gelijkheid en broederschap

Met filosoof en verlichtingkenner Maarten Doorman en historicus Willem Frijhoff was ik te gast bij het wekelijkse radioprogramma Onvoltooid Verleden Tijd. Het ging over de actuele waarde nog van de idealen opgesomd in de leus van de Franse revolutie.

Het gesprek is nog te beluisteren op de site van OVT

De nieuwe Halles

De feestelijke opening van de nieuwbouw van Les Halles - het in verval geraakte ondergrondse winkelcentrum en metrostation - was aanleiding voor Radio 1 om met mij te spreken over de betekenis van deze historische plek.

Luister het gesprek terug op de site van Radio 1

les-halles

De verafschuwde Hallyday

Bij Radio Een Vandaag sprak ik over het controversiële optreden van Johnny Hallyday tijdens de memorial voor de vermoorde medewerkers van Charlie Hebdo. De bij die aanslag gedode hoofdredacteur Charb - alias van Stéphane Charbonnier - had een bloedhekel aan hem, en dat de autoriteiten juist deze rechtse rocker hadden gevraagd, stuitte op nogal wat weerstand van (oud-)medewerkers. De uitzending is hier terug te luisteren:

Jef Last en het literair engagement

Jef Last

Dat was een interessante discussie tussen A.H.J. Dautzenberg (NCR, 21 nov) en Maarten Asscher (NRC, 28 nov) over wat nu precies literair engagement is en welke auteur literair geëngageerd mag worden genoemd. Vooral de schrijver, dichter, essayist en vertaler Jef Last (1898-1972) moest het bij Maarten Asscher zwaar ontgelden omdat “Jef Last weliswaar een bevlogen activist was, maar in onze literatuurgeschiedenis naar ik vrees terecht een marginale figuur is”. Dus als een schrijver niet in de canon van onze literatuurgeschiedenis is opgenomen, is zijn literair engagement van nul en generlei waarde? Het zojuist verschenen boek Vuur! van Dautzenberg bewijst al het tegendeel, met het indrukwekkende ‘Los chicquetillos’, een verhaal uit Brieven uit Spanje (Contact, 1936) van Jef Last. Het zou Maarten Asscher te prijzen vallen als hij dit verhaal van Jef Last eens zou lezen, dan kan hij zelf vast stellen hoe literair geëngageerd Jef Last als schrijver was. Diens Brieven uit Spanje , geschreven vanuit de loopgraven van de Spaanse Burgeroorlog, zijn overigens tientallen malen herdrukt, zijn vertaald in het Engels, Frans, Spaans, Esperanto en Zweeds, en werden door de buitenlandse pers vergeleken met Homage to Catalonia van George Orwell.

Lees verder